Zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych u dziecka

historia pacjenta

Do lekarza rodzinnego zgłosiła się matka z 5-letnim chłopcem, który przed trzema dniami opuścił szpital po tygodniowym leczeniu zapalenia płuc. Chłopiec po wyjściu ze szpitala zaczął skarżyć się na ból lewej ręki w miejscu, w którym podczas hospitalizacji miał założony cewnik dożylny. Matka zauważyła, ręka dziecka jest obrzęknięta i zaczerwieniona. 

Lekarz rodzinny po obejrzeniu ręki chłopca wysunął podejrzenie zakrzepowego zapalenia żył powierzchownych. Ponieważ nie jest to częste rozpoznanie u dzieci, lekarz postanowił rozwiać swoje wątpliwości przykładając do ręki pacjenta głowicę liniową swojego przenośnego aparatu usg GE Logiq V2.

obrazy ultrasonograficzne

Lekarz nałożył na tkliwe miejsce większą objętość żelu i delikatnie, bez ucisku przyłożył głowicę liniową L6-12 z włączonym presetem do obrazowania narządów położonych powierzchownie (ang. small parts).

W miejscu wyczuwalnego zgrubienia na stronie grzbietowej ręki widoczne było naczynie żylne wypełnione miernie echogeniczną treścią. Tkanka łączna otaczająca naczynie miała podwyższoną echogeniczność. 

Przekrój poprzeczny żyły powierzchownej strony grzbietowej ręki. W świetle naczynia widoczna jest echogeniczna zawartość (skrzeplina). Aparat GE LOGIQ V2. Głowica liniowa L6-12. 

Podwyższona echogeniczność tkanki łącznej (czerwone strzałki) otaczającej zmienione zapalnie naczynie żylne ze skrzepliną. Aparat GE LOGIQ V2. Głowica liniowa L6-12.

Podwyższona echogeniczność tkanki łącznej (czerwone strzałki) otaczającej zmienione zapalnie naczynie żylne ze skrzepliną. Aparat GE LOGIQ V2. Głowica liniowa L6-12.

W naczyniu żylnym nie udało się uwidocznić przepływu, ani w opcji kolorowego dopplera ani dopplera mocy

Brak przepływu w opcji dopplera mocy w naczyniu żylnym ze skrzepliną. Przekrój podłużny przez naczynie. Aparat GE LOGIQ V2. Głowica liniowa L6-12.

Brak przepływu w opcji dopplera mocy w naczyniu żylnym ze skrzepliną. Przekrój poprzeczny przez naczynie. Widoczny jest przepływ w drobnych naczyniach żylnych doprowadzających krew do ocenianego naczynia. Aparat GE LOGIQ V2. Głowica liniowa L6-12.

Lekarz ocenił porównawczo tkanki miękkie i naczynia żylne prawej ręki. W naczyniach powierzchownych prawej ręki był widoczny przepływ krwi w opcji dopplera mocy, naczynia te zapadały się pod wpływem ucisku głowicą. Tkanka podskórna miała prawidłową echogeniczność.

Porównanie prawej i lewej ręki. Widoczna zakrzepica żyły powierzchownej lewej ręki z odczynem zapalnym otaczających tkanek. Ta sama żyła w prawej (zdrowej) ręce ma wąskie światło, jest bezechowa, a wokół tkanka podskórna wokół naczynia ma prawidłową echogeniczność. Aparat GE LOGIQ V2. Głowica liniowa L6-12.

Porównanie prawej i lewej ręki. Widoczna zakrzepica żyły powierzchownej lewej ręki z odczynem zapalnym otaczających tkanek. Ta sama żyła w prawej (zdrowej) ręce ma wąskie światło, jest bezechowa, a wokół tkanka podskórna wokół naczynia ma prawidłową echogeniczność. Aparat GE LOGIQ V2. Głowica liniowa L6-12.

Prawidłowy przepływ w opcji dopplera mocy w naczyniu żylnym prawej ręki. Przekrój poprzeczny przez naczynie. Aparat GE LOGIQ V2. Głowica liniowa L6-12.

rozpoznanie

Pocewnikowe, zakrzepowe zapalenie żyły powierzchownej strony grzbietowej lewej ręki.

omówienie

Zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych jest stosunkowo rzadko obserwowane u dzieci i najczęściej jest wynikiem powikłań po założonym wkłuciu dożylnym.

U pacjentów dorosłych schorzenie to w 90% jest związane z zapaleniem żylaków żyły odpiszczelowej lub odstrzałkowej. Nawracające zapalenie żył powierzchownych może być objawem choroby nowotworowej (najczęściej raki gruczołowe – m.in. rak trzustki), a także choroby Buergera lub choroby Behçeta. 

Wśród czynników sprzyjających zapaleniu żył powierzchownych związanych z cewnikiem zalicza się:

  • złą aspetykę w miejscu wkłucia
  • zbyt długo utrzymywany cewnik
  • zbyt dużą średnicę cewnika w stosunku do średnicy żyły
  • podawanie leków drażniących ścianę naczynia żylnego
  • stany chorobowe związane z nadkrzepliwością krwi
  • leczenie hormonalne

Zapalenie żył powierzchownych najczęściej ustępuje samoistnie w ciągu kliku dni lub tygodni. W leczeniu można stosować miejscowo lub doustnie podawane preparaty NLPZ, a także miejscowo stosowane preparaty heparyny.

Choć zapalenie żył powierzchownych można rozpoznać bez badania usg, to w wątpliwych klinicznie przypadkach warto posłużyć się ultrasonografią do postawienia właściwego rozpoznania oraz oceny rozległości procesu chorobowego i ewentualnych powikłań (m.in. ropnie, zbiorniki płynu).

 

Jak poradzić sobie z oceną zakrzepicy naczyń powierzchownych w badaniu usg?

1. Użyj głowicy liniowej z włączonym presetem służącym do oceny tkanek miękkich lub naczyń żylnych.

2. Nałóż większą objętość żelu bezpośrednio na bolesne miejsce. 
Duża objętość żelu jest potrzebna, aby podczas badania stworzyć tzw. „poduszkę dystansującą”. Pozwala to uniknąć ucisku badanych tkanek. Nawet niewielki ucisk głowicą może powodować uciśnięcie drobnych naczyń żylnych, co utrudnia ich ocenę i uniemożliwia uwidocznienie przepływu w opcji dopplerowskiej.

3. Oceń w przekroju poprzecznym i podłużnym żyłę, która była cewnikowana oraz naczynia położone w jej sąsiedztwie. Jeśli światło naczyń jest bezechowe to zastosuj ucisk i sprawdź, czy żyły zapadają się przy ucisku.

4. Nie wykonuj testu uciskowego jeśli widzisz skrzeplinę w świetle naczynia!

 

Miernie echogeniczna skrzeplina widoczna w świetle naczynia żylnego. Przekrój poprzeczny przez naczynie. Aparat GE LOGIQ V2. Głowica liniowa L6-12.

Brak przepływu w naczyniu żylnym wypełnionym echogeniczną skrzepliną. Przekrój podłużny przez naczynie. Aparat GE LOGIQ V2. Głowica liniowa L6-12.

Brak przepływu w naczyniu żylnym wypełnionym echogeniczną skrzepliną. Przekrój podłużny przez naczynie. Aparat GE LOGIQ V2. Głowica liniowa L6-12.

5. Jeśli w świetle żyły nie widzisz skrzepliny, a naczynie nie zapada się przy ucisku to zwiększ dynamikę kontrastu (ang. dynamic range). Może to ułatwić uwidocznienie „świeżej” skrzepliny, która często ma niską echogeniczność.

6. Dokładnie obejrzyj ścianę naczynia. W przypadku odcewnikowego zapalenia żył ściana naczyń jest często pogrubiała z widocznym jej podwójnym okonturowaniem.

 

Pogrubiała ściana żyły (strzałki) wypełnionej skrzepliną. Przekrój poprzeczny przez naczynie. Aparat GE LOGIQ V2. Głowica liniowa L6-12.

Pogrubiała ściana żyły (strzałki) wypełnionej skrzepliną. Przekrój poprzeczny przez naczynie. Aparat GE LOGIQ V2. Głowica liniowa L6-12.

7. Określ zasięg zakrzepicy oceniając światło naczynia w przekroju podłużnym z wykorzystaniem dopplera mocy.
W drobnych żyłach położonych powierzchownie przepływ krwi jest bardzo wolny. Dlatego do oceny przepływów warto użyć dopplera mocy z włączonymi niskimi wartościami PRF i dużym wzmocnieniem sygnału dopplerowskiego.

8. Obejrzyj tkanki wokół badanych naczyń żylnych.
Wokół naczynia zmienionego zapalnie często widoczny jest odczyn zapalny. Otaczająca tkanka łączna ma wówczas wyraźnie wyższą echogeniczność w porównaniu z prawidłową tkanką podskórną.

 

Odczyn zapalny (strzałki) wokół zmienionej zapalnie żyły. Wokół zdrowej żyły prawej ręki widoczny jest prawidłowy obraz tkanki podskórnej. Aparat GE LOGIQ V2. Głowica liniowa L6-12.

Odczyn zapalny (strzałki) wokół zmienionej zapalnie żyły. Wokół zdrowej żyły prawej ręki widoczny jest prawidłowy obraz tkanki podskórnej. Aparat GE LOGIQ V2. Głowica liniowa L6-12.

9. Porównaj obraz chorej i zdrowej kończyny.
Porównanie dwóch obrazów – zdrowej i chorej kończyny ułatwia interpretację obrazu i pozwala zwrócić uwagę na te szczegóły, które mogą umknąć podczas badania usg. 

 

Porównanie zdrowej i chorej ręki. W naczyniu żylnym zdrowej (prawej) ręki widoczny jest przepływ w opcji dopplera mocy. Aparat GE LOGIQ V2. Głowica liniowa L6-12.

Porównanie zdrowej i chorej ręki. W naczyniu żylnym zdrowej (prawej) ręki widoczny jest przepływ w opcji dopplera mocy. Aparat GE LOGIQ V2. Głowica liniowa L6-12.

 

Prezentowane zdjęcia i filmy wykonane zostały aparatem GE LOGIQ V2. Tekst powstał we współpracy z firmą GE Healthcare. Dowiedz się więcej o aparacie GE LOGIQ V2.
Skontaktuj się z przedstawicielem firmy GE pod numerem telefonu +48 22 330 83 53 lub prześlij wiadomość na adres: usg.polska@ge.com, jeśli jesteś zainteresowany testowaniem aparatu w Twoim miejscu pracy.

 

piśmiennictwo

  1. Quéré I, Leizorovicz A, Galanaud JP, Presles E, Barrellier MT, Becker F, Desprairies G, Guenneguez H, Mismetti P, Décousus H; Prospective Observational Superficial Thrombophlebitis (POST) Study Investigators. Superficial venous thrombosis and compression ultrasound imaging. J Vasc Surg. 2012 Oct;56(4):1032-8.e1. 
  2. Nasr H, Scriven JM. Superficial thrombophlebitis (superficial venous thrombosis). BMJ. 2015 Jun 22;350:h2039.
  3. Scott G, Mahdi AJ, Alikhan R. Superficial vein thrombosis: a current approach to management. Br J Haematol. 2015 Mar;168(5):639-45.
  4. Dua A, Heller JA, Patel B, Desai SS. Variability in the Management of Superficial Venous Thrombophlebitis across Practitioners Based in North America and the Global Community. Thrombosis. 2014; 2014:306018.

 

Przeczytaj również

Dodaj komentarz

Innowacyjna Gospodarka NSS

Dotacje na innowacje - Inwestujemy w Waszą przyszłość
Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

UE EFRR

 

do góry