Kiedy wykonać biopsję (BAC) zmiany ogniskowej tarczycy?

Wskazania do biospji aspiracyjnej cienkoigłowej (BAC) tarczycy według Polskich Rekomendacji Dotyczących Diagnostyki i Leczenia Raka Tarczycy (2010).

Głównym kryterium wyboru zmiany ogniskowej/guzka do BAC nie jest wielkość zmiany, ale cechy ryzyka złośliwości kliniczne i ultrasonograficzne. Poza przerzutami do węzłów chłonnych, żadna z cech samodzielnie nie ma wystarczającej siły predykcyjnej złośliwości zmiany ogniskowej/guzka. Występowania dwóch i więcej cech zwiększa ryzyko złośliwości zmiany ogniskowej/guzka.

cechy kliniczne wzmożonego ryzyka złośliwości guzka tarczycy:

  • przerzuty do węzłów chłonnych lub przerzuty odległe
  • dodatni wywiad rodzinny
  • ekspozycja na promieniowanie jonizujące w wywiadzie
  • szybki wzrost guzka, guzek twardy, zrośnięty z otoczeniem
  • wielkość > 4cm
  • pojawienie się guzka przed 20 rokiem życia
  • pojawienie się guzka po 60 roku życia

cechy ultrasonograficzne wzmożonego ryzyka złośliwości guzka tarczycy (w rekomendacjach pojawia się sformułowanie "guzek" zarówno w stosunku do zmiany wyczuwalnej palpacyjnie - klinicznej i niewyczuwalnej palpacyjnie - nieklinicznej):

  • przerzutowe węzły chłonne
  • cechy naciekania okolicznych węzłów chłonnych szyi
  • guzek z mikrozwapnieniami
  • guzek lity, hipoechogeniczny
  • kształt guzka „wysokość”>”szerokość”
  • guzek o nieregularnych lub zrazikowych granicach
  • wzmożony, chaotyczny przepływ naczyniowy wewnątrz guzka
  • podtorebkowa lokalizacja guzka

Polska Grupa Ekspertów zaleca wykonywania BAC zmian każdej wielkości w przypadkach: 

  • stwierdzenia przerzutów raka tarczycy do węzłów chłonnych lub obecnych przerzutów odległych 
  • wysokich stężeń kalcytoniny
  • nosicielstwa mutacji RET predysponującej do raka rdzeniastego 

Polska Grupa Ekspertów zaleca wykonywanie BAC zmian ogniskowych/guzków o średnicy większej/równej 5mm (we wszystkich wymiarach), w następujących sytuacjach:

  • nie jest guzek scyntygraficznie autonomiczny
  • obecna jest przynajmniej jedna istotna cecha kliniczna o dużej sile predykcyjnej ryzyka złośliwości:
    •  przerzuty do węzłów chłonnych lub przerzuty odległe
    • dodatni wywiad rodzinny
    • ekspozycja na promieniowanie jonizujące w wywiadzie
  • obecna jest przynajmniej jedna cecha ultrasonograficzna o dużej sile predykcyjnej ryzyka złośliwości:  
    • przerzutowe węzły chłonne 
    • cechy naciekania okolicznych narządów szyi
  • obecne są co najmniej dwie cechy ultrasonograficzne spośród wymienionych: 
    • zmiana lita, hipoechogeniczna
    • "wysokość" > "szerokość"
    • zmiana ogniskowa o nieregularnych lub zrazikowych granicach
    • wzmożony chaotyczny przepływ naczyniowy wewnątrz guzka 

 

Polska Grupa Ekspertów nie zaleca wykonywania BAC zmian o średnicy mniejszej niż 5 mm ze względu na trudności w ocenie cech ultrasonograficznych i małe ryzyko kliniczne. 

Rekomendacje Polskie zalecają BAC dla zmian ogniskowych/guzków o średnicy powyżej 10 mm w dwóch wymiarach, szczególnie jeżeli jest to zmiana ogniskowa lita, hipoechogeniczna i nie ma innych zmian ogniskowych o wyższym ryzyku złośliwości.

Kwalifikacja do BAC zmiany w wolu guzkowym:

  • decydują czynniki ryzyka złośliwości (kliniczne i ultrasonograficzne) wymienione powyżej. Wielkość zmiany ogniskowej/guzka nie jest najważniejsza!
  • każda zmiana ogniskowa/guzek o średnicy ponad 40 mm
  • duża zmiana ogniskowa/guzek powinna być bioptowana w co najmniej dwóch miejscach 
  • jezeli zmiany ogniskowe/guzki są mnogie, a ich cechy usg są podobne, dopuszczalne jest bioptowanie tylko największej zmiany 
  • w wolu guzkowym wystarczające wykluczenie wola złośliwego uzyskuje się w przypadku ujemnych wyników biopsji przynajmniej 3-4 zmian
  • w przypadku wskazań do BAC kilku zmian, możliwe jest podzielenie biopsji na etapy w okresie optymalnie do 3 miesięcy. Kolejność kwalifikowania zmian ogniskowych/guzków zależy od cech ryzyka złośliwości klinicznych i ultrasonograficznych.

Piśmiennictwo

Polska Grupa do spraw Nowotworów Endokrynologicznych. Diagnostyka i leczenie raka tarczycy - rekomendacje polskie. Endokrynologia Polska. Tom 61; 5:2010.  [FULL TEXT]

Przeczytaj również


Innowacyjna Gospodarka NSS

Dotacje na innowacje - Inwestujemy w Waszą przyszłość
Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

UE EFRR

 

do góry