Kaszel, gorączka i ultrasonografia. Czy zapalenie płuc widać w usg?

historia pacjenta

Rodzice zgłosili się do pediatry z 3-letnią dziewczynką, która od kilku dni kaszle i gorączkuje. W badaniu osłuchowym pediatra stwierdził nieliczne rzężenia drobnobańkowe u podstawy prawego płuca oraz nieco zaostrzony szmer oskrzelowy. Badanie osłuchowe uzupełnił oceną ultrasonograficzną płuc.

obrazy usg

Obraz segmentów przypodstawnych prawego płuca w linii pachowej. Nadprzeponowo widoczny jest hipoechogeniczny obszar konsolidacji miąższu płuca. Philips Lumify. Głowica liniowa.

Pomiar

Pomiar obszaru konsolidacji miąższu płucnego. Philips Lumify. Głowica liniowa.

Pomiar

Pomiar obszaru konsolidacji miąższu płucnego. Philips Lumify. Głowica liniowa.

Drzewkowato układające się, drobne, hiperechogeniczne odbicia widoczne w konsolidacji miąższu płucnego i przemieszczające się wraz z akcją oddechową – tzw. dynamiczny bronchogram powietrzny. Philips Lumify. Głowica liniowa.

Naczynia

Naczynia płucne widoczne w opcji dopplerowskiej wzdłuż oskrzeli. Philips Lumify. Głowica liniowa. 

Liczne

Liczne artefakty linii B tworzące zespoły śródmiąższowe widoczne w sąsiedztwie obszaru konsolidacji miąższu płucnego. Philips Lumify. Głowica liniowa, preset płucny.  

Niewielka

Niewielka objętość wolnego, bezechowego płynu widoczna przypodstawnie w prawej jamie opłucnowej (strzałki), w sąsiedztwie kosolidacji miąższu płucnego. Philips Lumify. Głowica liniowa. 

Mniejsze obszary konsolidacji miąższu płucnego widoczne w okolicy międzyłopakowej. Philips Lumify. Głowica liniowa.  

Mniejsze

Mniejsze obszary konsolidacji miąższu płucnego widoczne w okolicy międzyłopakowej. Philips Lumify. Głowica liniowa.  

rozpoznanie

Prawostronne zapalenie płuc.

omówienie

Dostępne badania kliniczne i liczne publikacje wskazują, że badanie ultrasonograficzne stosowane w diagnostyce zmian zapalnych w płucach jest metodą czulszą od klasycznego badania rtg.

Ultrasonografia w porównaniu z badaniem rentgenowskim pozwala:

  • obrazować mniejsze zmiany,
  • ocenić morfologię niewielkich zmian,
  • określić charakter unaczynienia zmiany,
  • uwidocznić nawet niewielką objętość wolnego płynu w jamach opłucnowych.

Ponadto badanie usg jest pozbawione szkodliwego promieniowania, może być wykonywane w dowolnym miejscu (np. podczas wizyty domowej) i służyć w procesie monitorowania pacjenta.

Jednak warto pamiętać, że usg pozwala uwidocznić tylko te zmiany, które przylegają do linii opłucnej. Głębiej położone zmiany nie są widoczne w badaniu ultrasonograficznych, chyba że efektem ich obecności jest ucisk na obwodowe partie miąższu płucnego lub niedrożność oskrzeli. Wówczas podopłucnowo możliwe jest uwidocznienie obszarów niedodmy i/lub cech zespołów śródmiąższowych i śródmiąższowo-pęcherzykowych (licznych, przylegających do siebie artefaktów linii B).

Dostępne piśmiennictwo wskazuje, że ponad 90% zmian zapalnych w zapaleniu płuc lokalizuje się obwodowo, co sprawia, że są widoczne w badaniu usg.

Ultrasonograficzne kryteria zapalenia płuc:

  • miąższowe (obszary konsolidacji, bronchogram powietrzny i płynowy, powierzchowny alweologram płynowy)
  • opłucnowe (wolny płyn w jamach opłucnowych, przerwanie ciągłości opłucnej, brak lub ograniczenie objawu ślizgania)
  • naczyniowe (typowy dla miąższu płucnego układ naczyń w opcji dopplerowskiej)

Przeczytaj więcej o ultrasonograficznych kryteriach zapalenia płuc: Ultrasonograficzne kryteria zapalenia płuc

Bakteryjne zapalenie płuc jest widoczne pod postacią różnej wielkości obszarów konsolidacji miąższu płucnego z charakterystycznymi, rozgałęziającymi się, linijnymi, hiperechogenicznymi odbiciami, odpowiadającymi pęcherzykom powietrza w świetle oskrzeli (tzw. bronchogram powietrzny).

W zmianach zapalnych bronchogram powietrzny jest dynamiczny, co oznacza, że wraz z akcją oddechową widoczne jest przemieszczanie się pęcherzyków powietrza w świetle oskrzeli. Statyczny bronchogram, czyli taki, w którym nie widać ruchu pęcherzyków powietrza, jest typowy dla zmian o charakterze niedodmowym.

W opcji dopplerowskiej wzdłuż bronchogramu powietrznego widoczne są naczynia płucne, które tak jak oskrzela, tworzą charakterystyczny drzewkowaty wzór.

W około 40-50% przypadków pozaszpitalnego zapalenia płuc w sąsiedztwie zmian zapalnych lub u podstawy płuca widoczny jest wolny płyn w jamie opłucnowej (o różnej objętości). W niepowikłanym zapaleniu płuc objętość wolnego płynu może być na tyle mała, że nie udaje się go zobaczyć na zdjęciu rtg. Płyn ten jest dobrze widoczny w badaniu usg.

Obszarom konsolidacji mogą towarzyszyć cechy zespołów śródmiąższowych i śródmiąższowo-pęcherzykowych (liczne, zlewające się ze sobą artefakty linii B). Dzięki badaniu usg można uchwycić ewolucję zmian zapalnych w płucach, która jest widoczna jako poniższa sekwencja:

  1. zespoły śródmiąższowe (bardzo wczesne, niecharakterystyczne zmiany)
  2. zespoły śródmiąższowo-pęcherzykowe (wczesne zmiany zapalne lub efekt głębiej położonych zmian w miąższu płuca)
  3. obszar konsolidacji z dynamicznym bronchogramem powietrznym (typowy obraz zapalnych konsolidacji)
  4. obszary konsolidacji z nielicznymi pęcherzykami powietrza w drzewie oskrzelowym i z płynem w jamach opłucnowych (zmiany trudne do różnicowania z niedodmą płuca; obraz miąższu płuca przypomina miąższ wątroby).

Poprawa ultrasonograficzna następuje w odwrotnej kolejności, aż do obrazu prawidłowego płuca.

Zmiany zapalne w płucach ustępują w stopniowo i mogą być widoczne stosunkowo długo (2-3 tygodnie) mimo klinicznej poprawy.

PHILIPS LUMIFY w portalu eduson.pl

Zobacz pozostałe obrazy ultrasonograficzne zarejestrowane głowicami PHILIPS LUMIFY:

Przeczytaj również

Dodaj komentarz

Innowacyjna Gospodarka NSS

Dotacje na innowacje - Inwestujemy w Waszą przyszłość
Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

UE EFRR

 

do góry