Czy zawsze wiesz, gdzie szukać pęcherzyka żółciowego? Nie daj się zaskoczyć!

wstęp

56-letni mężczyzna zgłosił się do lekarza rodzinnego z powodu utrzymujących się od dwóch dni dolegliwości bólowych w okolicy prawego podżebrza oraz uczucia „pełności” w nadbrzuszu. Pacjent nie gorączkował. Negował wymioty oraz biegunkę. W badaniu przedmiotowym brzuch był miękki. Nie stwierdzono dodatnich objawów otrzewnowych. Objaw Chełmońskiego był ujemny. Nie stwierdzono nieprawidłowości w badaniu przedmiotowym. Wskaźnik masy ciała (BMI ang. body mass index) wynosił 28 kg/m2. Obwód brzucha wynosił 102cm. Ciśnienie tętnicze krwi - 137/80. Akcja serca była miarowa - 76 min. Lekarz postanowił wykonać badanie usg point-of-care​ celem wykluczenia kamicy pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych oraz w celu oceny trzustki.

obrazy ultrasonograficzne

Zanim obejrzysz obrazy ultrasonograficzne zarejestrowane podczas opisywanej wizyty:

Film 1. Głowica konweksowa PHILIPS LUMIFY. Obraz usg widoczny po przyłożeniu głowicy w okolicy linii pachowej przedniej po prawej stronie. Widoczna jest prawa nerka oraz „mała wątroba” będąca … śledzioną.

Film 2. Głowica konweksowa PHILIPS LUMIFY. Głowica przyłożona w nadbrzuszu. Przekrój poprzeczny.  Po stronie prawej ekranu widoczna jest … wątroba. 

Film 3. Głowica konweksowa PHILIPS LUMIFY. Głowica ułożona w nadbrzuszu. Przekrój poprzeczny. Przed ponownym przyłożeniem głowicy lekarz upewnił się co do właściwego ustawienia głowicy. 

Film 4. Głowica konweksowa PHILIPS LUMIFY. Widoczna jest wątroba i pęcherzyk żółciowy położone po lewej stronie pacjenta (prawej stronie ekranu). 

Film 5. Głowica konweksowa PHILIPS LUMIFY. Głowica przyłożona w nadbrzuszu. Przekrój poprzeczny. Widoczny jest pień żyły wrotnej.

Zdjęcie. Głowica konweksowa PHILIPS LUMIFY. Głowica przyłożona w śródbrzuszu. Płaszczyzna poprzeczna. Strzałką zaznaczono aortę brzuszną położoną po prawej stronie kręgosłupa.

Zdjęcie. Głowica konweksowa PHILIPS LUMIFY. Głowica przyłożona w śródbrzuszu. Płaszczyzna poprzeczna. Strzałką zaznaczono aortę brzuszną położoną po prawej stronie kręgosłupa.

 

rozpoznanie

  • Odwrócenie trzewi (situs inversus) wraz położeniem serca po prawej stronie klatki piersiowej czyli całkowite odwrócenie trzewi (situs inversus totalis).

  • Duża objętość gazów w przewodzie pokarmowym.

omówienie

Prawidłowe położenie trzewi (wątroba i trójpłatowe płuco po stronie prawej, a serce i dwupłatowe płuco po stronie lewej) nazwane jest situs solitus [1,2].

Całkowite odwrócenie trzewi (situs inversus totalis) występuje z częstotliwością 1:8000 urodzeń [3]. Uważa się, że przyczyną może być mutacja genu położonego na 12 chromosomie [4]. Polega  na „lustrzanym”, w stosunku do prawidłowego, położeniu narządów jamy brzusznej i serca [5]. Po raz pierwszy odwrócenie trzewi w 1600 roku opisał Girolamo Fabrizzi [1]. Jeżeli odwróceniu trzewi nie towarzyszą wady wrodzone, to taki układ anatomiczny nie jest przyczyną dolegliwości i stwierdzany jest przy okazji wykonywania badań obrazowych. U pacjenta z odwróceniem trzewi położenie serca, które koniuszkiem jest zwrócone w lewą stronę klatki piersiowej (lewokardia) określane jest jako malpozycja [2, 6]. Występuje z częstotliwością 1:22000 [7]. Natomiast dekstrokardia (koniuszek serca po prawej stronie klatki piersiowej) bez odwrócenia trzewi występuje rzadko (1:29000) [7].

Całkowitemu odwróceniu trzewi mogą towarzyszyć:

  • Wrodzone wady serca. U pacjentów z całkowitym odwróceniem trzewi (odwrócenie trzewi z dekstrokardią) wrodzone wady serca stwierdza się u około 4-5% pacjentów [3]. U pacjentów z odwróceniem trzewi i sercem położonym po lewej stronie klatki piersiowej wrodzone wady serca występują zdecydowanie częściej [2]. Do najczęściej występujących wrodzonych wad serca u pacjentów z odwróceniem trzewi należą: ubytek międzykomorowy, ubytek międzyprzedsionkowy, zespół Fallota, odejście obu tętnic z prawej komory oraz atrezja tętnicy płucnej, skorygowane przełożenie wielkich pni tętniczych oraz przełożenie wielkich pni tętniczych [2].

  • Pierwotna dyskineza rzęsek, która stwierdzana jest u około 20-25% pacjentów z odwróceniem trzewi [8].

Należy odróżnić odwrócenie trzewi (situs inversus) od heterotaksji (situs ambiguus). Pod pojęciem heterotakcji (gr. heteros – różny, i taxis – ułożenie, uporządkowanie) należy rozumieć ułożenie narządów odmienne od prawidłowego i odwróconego, któremu towarzyszą wady rozwojowe różnych narządów i układów [1]. Zespoły heterotaksji mogą przebiegać z asplenią (situs ambiguous with asplenia) lub polisplenią (situs ambiguous with polysplenia), kiedy śledziony dodatkowe mogą być zlokalizowane po obu stronach ciała [4,7].  

Osobom, które zaczynają przygodę z ultrasonografią, prawidłowe ustawienie głowicy może sprawiać trudność. Głowica powinna być ustawiona w taki sposób, aby po lewej stronie ekranu widoczne były narządy położone po prawej stronie pacjenta. Można dotknąć palcem brzegu głowicy, aby odnaleźć właściwy brzeg głowicy. Dotykając głowicy po stronie lewej ruch głowicy powinien być po lewej stronie ekranu.  Pozwala to uniknąć fałszywie dodatniego rozpoznania odwrócenia trzewi.

Film 6. Głowica konweksowa PHILIPS LUMIFY. Poprawnie przyłożona głowica w okolicy nadbrzusza u pacjenta z prawidłowym układem anatomicznym narządów jamy brzusznej (situs solitus). Wątroba widoczna jest po lewej stronie ekranu.

Film 7. Głowica konweksowa PHILIPS LUMIFY. Widoczny jest obraz z nieprawidłowo ułożonej głowicy. Fałszywie dodatni obraz ultrasonograficzny odwrócenia trzewi. Pętla filmowa zarejestrowana u tego samego pacjenta, co film nr 6.

 

Uwaga!

  • Zanim rozpoznasz całkowite odwrócenie trzewi, upewnij się, że właściwie przykładasz głowicę.  

  • Objawy chorób narządów jamy brzusznej mogą być przez pacjentów z odwróceniem trzewi lokalizowane po przeciwnej stronie.

 

 

PHILIPS LUMIFY w portalu eduson.pl

Zobacz jak wykorzystać głowicę konweksową PHILIPS LUMIFY?

Jak wykorzystać głowicę liniową PHILIPS LUMIFY?

Zacznij przygodę z PHILPS LUMIFY - to proste

Zajrzyj na stronę PHILIPS LUMIFY i sprawdź aktualne promocje.

piśmiennictwo

  1. Skalski J. Wady ułożenia narządów ciała człowieka w dawnych pismach. CX News nr 4/30/2009 [medline]

  2. Siwińska A. Czy niemowlę z odwróconym położeniem trzewi, u którego nie stwierdzono nieprawidłowości w RTG klatki piersiowej i badaniu echokardiograficznym, wymaga dalszej opieki kardiologicznej? [medline]

  3. Wilhelm A, Holbert JM. Situs Inversus Imaging. May 31, 2018 [medline]

  4. Ramling S., Dakshayani K.R., Situs inversus, Int J Res Med Sci. 2015Jan;3(1):307-309 [medline]

  5. Kobina Mesi E, Dzefi-Tettey K, Obed C, Philip Narteh G, Patrick A. Incidental Finding of Dextrocardia with Situs Inversus in a 59-Year-Old Man. Hindawi Case Reports in Radiology Volume 2019. [medline]

  6. Gindes L; Hegesh J; Barkai G; Jacobson JM; Achiron R. Isolated levocardia: prenatal diagnosis, clinical importance, and literature review. J Ultrasound Med.  2007; 26(3):361-5. [medline]

  7. Mujo T, Finnegan T, Joshi J, Wilcoxen KA, Reed JC. Situs Ambiguous, Levocardia, Right Sided Stomach, Obstructing Duodenal Web, and Intestinal Nonrotation: A Case Report. Radiology Case. 2015 Feb; 9(2):16-23. [medline]

  8. Robinson P. Situs inversus: when an incidental finding is not so incidental. Journal of Paediatrics and Child Health, 2017; 53: 715–716 [medline]

 

Dodaj komentarz

Innowacyjna Gospodarka NSS

Dotacje na innowacje - Inwestujemy w Waszą przyszłość
Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

UE EFRR

 

do góry